Dyskryminacja

Dyskryminacja kobiet w polskiej ochronie zdrowia. Raport, który powstał we współpracy Polek w Medycynie i Będąc Młodym Lekarzem

Jesienią 2021 roku przeprowadziłyśmy badanie na temat dyskryminacji kobiet w środowisku medycznym w Polsce, w którym wzięło udział 1340 osób. Przedstawiamy wyniki naszego raportu.

Kto wziął udział w badaniu? 

W badaniu będącym efektem współpracy inicjatywy Polki w Medycynie i zespołu portalu Będąc Młodym Lekarzem, wzięło udział 1340 uczestniczek i uczestników. Dominowały kobiety (95,4%), odpowiedzi udzieliło również 55 mężczyzn (4,1%).

Medyczki biorące udział w badaniu były najczęściej w wieku 23-27 lat (46%) oraz 28-32 lat (21,9%) i najczęściej wykonywały zawód lekarki (73,4%); ⅓ z nich była jeszcze na studiach. Pozostałe zawody medyczne, które wzięły udział w badaniu to: pielęgniarki, fizjoterapeutki, położne, lekarki dentystki, diagnostki laboratoryjne, ratowniczki medyczne, farmaceutki i elektroradiolożki.

Skala problemu

Najważniejszymi pytaniami, które zadałyśmy w ankiecie, były te dotyczące skali problemu dyskryminacji kobiet w środowisku medycznym w Polsce. Według aż 82,6% respondentek, dyskryminacja jest powszechnym problemem w ochronie zdrowia w Polsce, a 73,5% spotkało się z nią osobiście w pracy lub podczas studiów medycznych. Co więcej, w 90,7% przypadków pierwsze spotkanie z dyskryminacją nastąpiło już w trakcie studiów. Wyniki pokazują, że medyczki uznawały dyskryminację kobiet za powszechny problem niezależnie od miejsca pracy (szpital kliniczny w porównaniu do nieklinicznego) oraz wyboru specjalizacji zabiegowej lub niezabiegowej natomiast indywidualne doświadczenie dyskryminacji istotnie częściej dotykało kobiety pracujące na bloku operacyjnym (85,4%) w porównaniu do kobiet wykonujących pracę niezwiązaną z operatywą (75,6%).

Formy dyskryminacji

Najczęściej doświadczane osobiście formy dyskryminacji kobiet dotyczyły:

  • stereotypowych wypowiedzi, żartów i komentarzy – spotkało się z nimi 72,8% wszystkich respondentek, 
  • komentarzy i zachowań związanych z naturą i fizjologią kobiet – 68,6%,
  • uwag dotyczących wyglądu – 64,8%,
  • delegowania do czynności pod pretekstem “kobieta zrobi lepiej” – 59,1%.

⅕ ankietowanych medyczek (22,1%) otrzymało propozycję seksualną w miejscu pracy lub nauki. Połowa respondentek (51,4%) czasami, często lub bardzo często spotykała się z uwagami i aluzjami dotyczącymi seksualności i tylko połowa (52,1%) nigdy nie doświadczyła kontaktu fizycznego bez zgody.

Kto jest sprawcą dyskryminacji? 

Sprawcami dyskryminacji najczęściej byli mężczyźni – nauczyciele akademiccy (76,8%), pacjenci płci męskiej (74,4%) i współpracownicy płci męskiej (69,5%). Dyskryminowały również kobiety, najczęściej będące współpracowniczkami (32,2%).


Jakie skutki ma dyskryminacja? 

⅓ z tych kobiet, które doświadczyły dyskryminacji, z obawy przed nią bądź z powodu przekonania, że „nie jest to dziedzina dla kobiet”, zdecydowała się na wybór innej specjalizacji. Co więcej, kolejna ⅓ medyczek była świadkiniami zmiany ścieżki zawodowej przez inną kobietę z tego powodu. Aż 64,4% respondentek doświadczających dyskryminacji przyznało, że przynajmniej jednokrotnie nie wyraziło swojego sprzeciwu wobec dyskryminujących zachowań z obawy przed potencjalnymi konsekwencjami.

“Częste spotykanie się z dyskryminacją, może sprawiać, że kobiety będą mniej czujne na jej przejawy, nie będą reagowały na zachowania dyskryminujące, nie będą też wspierały swoich koleżanek w trudnych sytuacjach związanych z nierównym traktowaniem” – mówi Aneta Machnio, psycholog i doradca ds. edukacji i rozwoju.

Matki medyczki

Wśród kobiet pracujących zawodowo, 48,2% otrzymało pytanie o plany macierzyńskie na rozmowie o pracę, pomimo faktu, że pracodawca nie ma przecież prawa go zadać:

“Niezgodne z prawem jest pytanie kobiety o plany reprodukcyjne w trakcie rozmowy kwalifikacyjnej (…). Wyjątek stanowi sytuacja, gdy rekrutacja jest prowadzona na stanowisko pracy, na którym kobieta w ciąży nie może pracować” – komentuje dr nauk prawnych  Katarzyna Syroka-Marczewska. 

Ponadto 43,6% medyczek, które są matkami, doświadczyło nieprzestrzegania przez pracodawcę praw pracowniczych związanych z ciążą, karmieniem piersią i byciem rodzicem małego dziecka.

Stop dyskryminacji kobiet w ochronie zdrowia

Jak zapobiega się dyskryminacji? 

Tylko 13,2% kobiet deklaruje, że w jej miejscu pracy lub nauki podjęto działania celem przeciwdziałania dyskryminacji, natomiast aż 77,6% respondentek nie wie, gdzie zgłosić się po pomoc w przypadku doświadczenia dyskryminacji. Za potrzebą szkoleń antydyskryminacyjnych opowiedziało się 91,1% kobiet (i tylko 52,5% mężczyzn).

Autorki raportu

Raport został przygotowany przez zespół Polek w Medycynie – lek. Małgorzata Osmola, Aleksandra Gładyś, lek. Klaudia Gutowska oraz zespół Będąc Młodym Lekarzem – Justyna Danel, lek. Hanna Kozłowska, lek. Katarzyna Gugała.

W opracowywaniu ankiety udział brali również: mgr Aneta Machnio (psycholog, doradca  ds. edukacji i rozwoju w medycynie), dr Magdalena Flaga-Łuczkiewicz  (psychiatra, psychoterapeuta), lek. Wiktor Smyk (BML).

Za komentarze eksperckie dziękujemy: dr n. pr. Katarzynie Syroce-Marczewskiej (adwokatka, nauczycielka akademicka, pracowniczka naukowo-badawcza), mgr Anecie Machnio (psycholog, doradca ds. edukacji i rozwoju w medycynie) oraz dr n. med. Kalinie Jędrzejko (chirurżka, w social mediach znana jako Panna Chirurg).

Pełen raport jest dostępny w trzech częściach na portalu Będąc Młodym Lekarzem: (cz. I, II, III).

Rozpoczęłyśmy już działania edukacyjne, aby zapobiegać dyskryminacji. Obejrzyj bezpłatny webianr ekspercki

O badaniu pisali:

Forbes

Kobieta Wirtualna Polska

Heroine.pl

Styl Interia.pl

Brak komentarzy

    Dodaj komentarz